Onderzoek naar wereld van de Forens

• Program
  Onderzoek naar forensisme in Nederland & ontwerp tentoonstelling
• Client
  Museum Hilversum
• Team
  Theo Hauben
  Sander Bouw
  Marc Vos
  Thijs van Spaandonk
  
• In samwerking met
  Martine Bakker (Dorr), Hans Ibelings, Timo de Rijk
• Lokatie
  Hilversum, Museum Hilversum
• Area
  2800 m2
• Date
  2008-02-01

Forenzen is een keuze, dit blijkt uit het feit dat naarmate het besteedbare inkomen stijgt de afstand tussen wonen en werk groeit. Meer dan vijf miljoen mensen in Nederland hebben elke dag met de auto, trein, bus, metro, tram of fiets een gehechte manier van verplaatsen om hun werk of huis te bereiken. Het bewegingsgedrag van deze pendelaars bepaalt voor een groot deel hoe Nederland eruit ziet. Vanuit de beleving van deze personen worden nieuwe stations gebouwd, wegen aangelegd, huizen in het groen gezet en werkplekken gecreëerd.

In de hedendaagse mobiliteitsdiscussie ligt de nadruk op het verkeer. In deze tentoonstelling verschuift de nadruk naar de mobiliteitsruimte en de mensen daarin. Routine onderzoekt het fenomeen forenzen. Waar komt het idee vandaan om wonen en werken te scheiden? Welke objecten zijn er in de loop van de tijd voor de forens ontwikkeld? Hoe wordt de wereld van de forens ingericht? Welke ontwikkelingen zijn er geweest, vanaf het einde van de negentiende eeuw tot nu? En wat zijn de ideeën voor de toekomst?

Voor de tentoonstelling Routine hebben wij met behulp van statistieken onderzoek gedaan naar de verblijfsplekken van forenzen. Nederland telt 443 gemeenten met allemaal een dorps of stedelijk centrum, diversen buitenwijken en bedrijventerreinen. Door het pendelen tussen deze verschillende woon- en werkgemeenten ontstaat forensisme. Uit onderzoek blijkt dat de dagelijkse volksverhuizing niet per se van buitenwijken en landelijke gebied naar stadscentra of bedrijventerrein aan de rand van de stad plaatsvindt of visa versa. Een groot deel van de verplaatsing vindt plaats binnen een en hetzelfde woon- werkmilieu. Men woont èn werkt in een buiten wijk of men woont èn werkt in een stadswijk, maar men moet zich hiervoor wel verplaatsen meestal met een auto, dagelijks gemiddeld 44 kilometer of trein, dagelijks gemiddeld 72 kilometer. Nederland is zo ingericht dat we moeten reizen om te werken, maar dit reizen leidt niet tot een wezenlijk andere omgeving. Men werkt wel buitenshuis, maar forenzen reizen in een cirkel, begin en eindpunt zijn ruimtelijk gezien dezelfde gebouwde omgeving alleen in een andere gemeente.

Ook onderdeel van de tentoonstelling is het onderzoek naar het voorkomen en de gewoontes van een forens voor, tijdens en na de reis. Wij hebben getracht een letterlijk beeld te geven van de gemiddelde auto- en treinforens in Nederland. Zo rijden de meeste autoforenzen alleen van woning naar werkplek in een ruimte van gemiddeld 4,7m3 en reist een treinforens met velen met slecht 2,1m3 personal space. Veel attributen die forenzen (mee)dragen zijn (hulp)middelen om in een mobiele ruimte een uitbreiding te scheppen van de werkomgeving of thuis, waarmee de grenzen tussen openbaar en privé vervagen. Treinforenzen zien het openbaar vervoer als extensie van hun werkplek, de stukken voor een vergadering worden nog geraadpleegd en op de laptop worden documenten bewerkt. Voor de autoforenzen geldt eigenlijk het omgekeerde. Zij zijn gelukkig als de auto de sfeer van thuis ademt, alleen genietend van een mobiele ruimte neemt men thuis zo lang mogelijk mee en wie na het werk in zijn of haar auto stapt, voelt zich al meteen thuis.