De mantel van Wilhelmina

• Program
  Openbare ruimte
• Client
  Architectuur Centrum Eindhoven, Gemeente Eindhoven Dienst Stedelijke Ontwikkeling en Beheer
• Team
  Marco Vermeulen
  Thijs van Spaandonk
  
• Lokatie
  Eindhoven, Wilhelminaplein
• Area
  5400 m2
• Date
  2004-09-23

Het huidige Wilhelminaplein kan het beste gekenmerkt worden als een showroom van bestratingmaterialen, straatmeubilair en openbaar groen. Na decennia van pragmatische interventies ligt het plein er verwilderd bij, volledig vervreemd van de oorspronkelijke rustiek en eenvoud. Achter deze rommelige aanblik schuilt echter een mooie heldere stedenbouwkundige ruimte met een zeldzaam coherente pleinwand. Bovenal zou het Wilhelminaplein weer plein moeten worden. Dit lijkt op retoriek, maar is veelzeggend tegen de achtergrond van de letterlijke betekenis van het woord plein, namelijk: leegte. Leegte is gebaat bij strenge definities en precieze keuzes. Een goed plein verdraagt markten, kermissen, braderieën en festivals, maar biedt tevens onderdak aan solitaire contemplatie en mijmering. Leegte hoeft niet kil te zijn, onbepaaldheid niet onverschillig. Hiermee tekent zich de opgave voor het Wilhelminaplein af.
Allereerst dient het Wilhelminaplein leeggeruimd te worden. Dat wil zeggen: alle parkeerplaatsen, fietsenstallingen, lantaarnpalen, plaskruizen, containers, telefooncellen en brievenbussen worden verbannen naar de periferie van de beschikbare ruimte zodat in het midden een leeg tapijt resteert. Het tapijt wordt vervolgens omzoomd door een tweerichtingsweg die toegang biedt tot de woonstraten en de parkeerplaatsen. Om het onderscheid met de faciliterende omranding te vergroten en te handhaven, is dit vrijgespeelde plein veertig centimeter opgetild. Het plein is nu als autonoom driedimensionaal object zichtbaar alsmede een driehonderd meter lange stadsbank. Het plein wordt bekleed met vierkante kinderkopjes van blauw hardsteen die mooi slijten en daarmee bestand zijn tegen vrijwel alle toekomstig gebruik. Het bladerdak van een vijftiental hoogopgesnoeide Hemelbomen brengt de schaal van het plein in overeenstemming met de omringende bebouwing en waarborgt de intimiteit. Het stenen plein wordt visueel tactiel door het te 'cushioneren'. Op basis van een dynamisch, haast koninklijk grid wordt het plein ingesnoerd waardoor er zich goten vormen die uitmonden in waterkolken. De knooppunten worden gearticuleerd met glazen verlichtingslenzen die het bladerdak van onderaf aanlichten.