Een wereldtentoonstelling over kenniseconomie in Nederland

De wereldtentoonstelling in Shanghai heeft haar deuren gesloten. Het is de best bezochte tentoonstelling ooit. Precies 73.084.400 mensen bezochten Better City, Better Life. Volgens de organisatie bezochten slechts 3,5 miljoen buitenlanders de Expo, de overige 68,5 miljoen bezoekers kwamen allemaal uit China zelf. Volgens de laatste telling wonen er zo’n 1,3 miljard mensen in China. Dus krap 5% van de totale bevolking heeft maar de Expo bezocht. Waarschijnlijk valt dit percentage nog lager uit omdat net een paar miljoen ambtenaren en vrijwilligers opnieuw zijn begonnen met tellen. De volkstellers komen langs de deur en noteren het aantal inwoners per woning, volgend jaar april weten wij de nieuwe stand. Niemand zal verbaasd zijn als blijkt dat er nog meer Chinezen zijn op aarde en dat er wellicht nog meer mensen wonen in de verschillende grote steden van China. Wat mij wel verbaasd is de middeleeuwse manier van statistisch onderzoek en dat het gebrek aan betrouwbaar cijfermateriaal geen belemmering is voor economische vooruitgang en ruimtelijke ontwikkelingen.

De trek naar de stad en het gegeven dat meer dan de helft van de wereldbevolking in een stedelijk gebied woont stonden centraal in de themapaviljoens van de wereldtentoonstelling. Met spectaculaire tentoonstellingen zijn met name de kansen voor stedelijke ontwikkelingen getoond. Het optimisme is groot. Sterker nog. Wij worden geacht verder na te denken hoe wij de groei moeten gaan realiseren in bestaande en nieuwe steden. In 2030 woont naar verwachting driekwart van de bevolking in steden. De vraag is of deze eenzijdige manier van denken wel verstandig is. Wat en wie laten wij achter op het platteland en moeten hier niet serieuzer mee omgaan? Toen het communisme zichzelf ophief dachten wij ook even dat het kapitalisme had gewonnen. De vreugdestemming duurde niet zo heel lang, na een aantal crisissen weten wij nu wel beter. Hetzelfde geldt voor de stad. Het economisch succes van de van de stad wordt op termijn haar eigen ondergang. De geschiedenis leert ons dat de trek naar de stad een keer zal ophouden, misschien wel voor 2030. Op termijn zal een balans ontstaan tussen de stad en het platteland en over een aantal decennia zal weer een trek uit de stad beginnen. Dit issue is nog te ver weg. Tenminste zo lijkt. Stad en land hebben echter een wederzijdse afhankelijkheid. Op dit moment is deze afhankelijk niet is gebaseerd op gelijkheid. Enkel en alleen over de stad van de toekomst nadenken is veel spannender. De stad is op dit moment de winnaar en het is nu eenmaal leuker op bij de winnaar te horen.

In 2012 organiseert Venlo de Floriade, een internationale tuinbouwtentoonstelling die ook onder auspiciën staat van de Bureau International des Expositions, net zoals de tentoonstelling in Shanghai. Op de Floriade laten wij onze kennis op gebied van tuinbouw zien en dat doen wij niet voor de eerste keer. Deze negentiende tuinbouwtentoonstelling is al voor de zesde keer in Nederland. Moeten wij niet eens gaan voor een echte internationale wereldtentoonstelling?

Als wij in Nederland nu eens serieus werk gaan maken van kenniseconomie en tevens relatie tussen de stad en het platteland minder polariserend bekijken, dan kunnen wij misschien wel een vitaal model voor verstedelijking ontwikkelen. Een model dat is gebaseerd op een gelijkwaardige afhankelijkheid van stad en land en waarin op een ideale manier kenniseconomie wordt gefaciliteerd. Sinds de 19e eeuw is er geen wereldtentoonstelling meer geweest in Nederland. In 1883, 1887 en 1895 zijn wereldtentoonstellingen op het Museumplein in Amsterdam georganiseerd. Het wordt weer eens tijd. Wij hebben, als wij het goed aanpakken, ook weer iets te melden. Meer dan 73 miljoen bezoekers zullen wij niet gaan halen vrees ik, maar wat wij wel hebben is een tentoonstelling die onderbouwd is met echte cijfers en het grootste tentoonstellingsterrein ooit: 41.528 km². Heel Nederland.

Beeld: Wereldtentoonstelling in 1883 op het huidige Museumplein in Amsterdam; J.C. Greive.