Eind november was er maar één enkele gast bij ons souper. Guus Beumer, directeur van Het Nieuwe Instituut, was onze disgenoot. Een vrolijke avond over het verleden, het heden en de toekomst van zijn organisatie.

Guus vertelde in geuren en kleuren hoe hij in 2015 directeur werd bij het HNI. Via de modebedrijven Orson + Bodil en SO en via de culturele instellingen Marres en NAiM/ Bureau Europa kwam hij in Rotterdam terecht. Hij vertelde waarom en hoe het HNI product én onderdeel is van een veranderde politieke werkelijkheid sinds kabinet-Rutte I. Met veel minder budget bereikt het HNI nu een breder publiek en tegelijk speelt het instituut een bemiddelende rol in een door de economie gedomineerde werkelijkheid.

Bij (een bepaalde generatie) architecten heerst er nog altijd onvrede over het verdwijnen van het NAi en zij hebben moeite met de nieuwe koers. Guus is zich bewust van kritiek. Maar gestaag voert hij een beleid uit dat is gebaseerd op brede netwerkverbanden en opereert op basis van partnerships. De tentoonstellingsmachine voor een beperkte vakgemeenschap is vervangen door door een cultureel kennisplatform ten behoeve van uiteenlopende groepen betrokkenen en belangstellenden.

Eigenlijk is dat logisch. Bij een veranderende professie hoort ook een ander instituut. Het NAi vierde de architect als persoon. Als bouwheer, als visionair of als held van zijn tijd. Hoe fijn deze traditie ook is, deze ligt voorgoed achter ons. Veel bestaande architectenbureaus zijn opzoek naar een nieuwe rol en een nieuw verdienmodel. Jonge architecten stappen bij voorbaat al met een meer open houding de praktijk in. Hun referentie is niet een bestaand architectenbureau, maar eerder een modebedrijf of designstudio.

Het HNI zoekt eveneens naar een nieuwe rol van ontwerpers voor het vormgeven van onze toekomstige samenleving. Dus ook naar de rol van een architect en stedenbouwkundige. Volgens Guus is het HNI stiekem wel nog een architectuurinstituut. Een belangrijke conclusie van het HNI weten we ook al: architecten en stedenbouwkundigen staan er niet meer alleen voor. Strategische partners en inspirerende samenwerkingsverbanden zijn essentieel in de toekomst.

Petra Rutten (Frame Vastgoed ) en Hilde Blank (BVR , AM concepts ) waren onze gasten op de laatste maandag van september. We hebben een interessante avond gehad over de stad, stedelijke ontwikkeling en met name mensen die de stad maken. We hebben ook een heerlijke avond gehad. De gerechten in restaurant The Walk’in Fish waren verrukkelijk.

In haar functie als directeur Wonen bij Frame Vastgoed werkt Petra aan de binnenstedelijke opgave van Rotterdam. Als belegger en ontwikkelaar committeert Frame voor de lange termijn aan gebieden in de stad. Met een eigen serviceonderneming neemt Frame ook een groot aantal beheer- en onderhoudstaken voor haar rekening. Petra heeft als doel de stad Rotterdam beter te maken op alle niveaus.

Als directeur van BVR is Hilde betrokken bij grote ruimtelijk opgaves in heel Nederland. Haar opdrachtgevers zijn met name overheidsorganisaties. De bedrijfsslogan is: “Wij brengen lucht in complexe ruimtelijke opgaven en ontwerpen aanstekelijke ruimtelijke vondsten.” In haar rol als directeur AM concepts werkt ze aan vernieuwende gebiedsconcepten met inhouse stedenbouwkundigen, architecten en landschapsarchitecten van AM.

Petra en Hilde zijn beide sterk maatschappelijk betrokken. Het zoeken naar verbindingen tussen publieke en private belangen zien ze als een belangrijke taak in hun dagelijkse werkzaamheden. De waarde, kwaliteit en toekomst van het publieke domein was dan ook een prominent gespreksonderwerp deze avond.

Vier mooie gasten voor ons diner eind juni: Kristiaan Borret (stadbouwmeester in Brussel), Peter Vanden Abeele (stadsbouwmeester in Gent), Erik Pasveer (Stadsbouwmeester in Den Haag) en Ton Schaap (o.a. supervisor Zuidas en Stadsstedenbouwer in Enschede). Jeroen de Willigen was een van de gastheren deze avond en hij is stadbouwmeester in Groningen. Een tafel vol mannen met een gecompliceerde, verantwoordelijke baan in hun eigen stad.

Kristiaan, Peter, Erik en Ton vertelde ronduit over hun publieke rol, relatie tot de politiek en welke instrumenten zij hebben om hun stad te verbeteren en mooier te maken. Elk stad heeft haar eigen politieke cultuur, economie, ruimtelijke structuur en historie. En elke stad heeft andere ruimtelijke uitdagingen. Door het benoemen van de overeenkomsten en verschillen tussen de verschillen in Brussel, Gent, Den Haag, Amsterdam, Enschede en Groningen werd de complexiteit van hun werkzaamheden duidelijk.

Het was een erg mooie avond waarin door onze gasten vol liefde over de stad en stedelijke ontwikkelingen werd gepraat. Met grote alertheid en zeer zorgvuldig voeren Kristiaan, Peter, Erik en Ton hun taken uit. Stap voor stap maken ze hun stad beter. Ik gun iedere stad een goede bouwmeester.

De laatste maandag van mei hebben we de draad weer opgepikt met een nieuw Souper en twee interessante gasten. Onderzoekster Beitske Boonstra en moderator Bart Cosijn legde ons haarfijn uit wat participatie betekent en wat we eraan hebben.

Dr. ir. Beitske Boonstra is oprichter van het onderzoeks- en adviesbureau BecomingPlanner. Daarnaast is zij parttime wetenschappelijk onderzoeker aan de Universiteit van Gent, Afdeling Mobiliteit en Ruimtelijke). Haar onderzoek richt zich op burgerinitiatieven in het ruimtelijke domein, coöperatieve vormen van stadsontwikkeling, en bijbehorende governance-capaciteiten. Beitske behaalde haar Master in Stedenbouw aan de Technische Universiteit Delft (2005) en haar PhD in Ruimtelijke Planning aan de Universiteit van Utrecht (2015). Haar dissertatie getiteld “Planning Strategies in an Age of Active Citizenship: A Post-structuralist Agenda for Self-organization in Spatial Planning” gaat in op de opkomst van burgerinitiatieven in ruimtelijke ontwikkeling en onderzoekt de consequenties die dit heeft voor de rol van ruimtelijke planners. Van 2006-2016 werkte Beitske als onderzoeker/ adviseur bij TNO Strategie en Beleid, waar zij onderzoek deed op de raakvlakken tussen ruimte, economie, technologie en procesinnovatie, en leer- en innovatieprocessen voor overheden organiseerde. Beitske is gastdocent aan meerdere Nederlandse universiteiten, regelmatig spreker op nationale en internationale conferenties en columnist voor Archined.

Ir. Bart Cosijn is gespreksleider, dagvoorzitter en Urban Dialogue expert. Bart studeerde cum laude af als architect aan de de Technische Universiteit Delft. Na 2 jaar werken bij architectenbureau Rijnboutt bleek de interactie tussen mensen hem meer te boeien dan die tussen baksteen en beton. In 2008 startte hij daarom zijn eigen praktijk voor het modereren van publieke bijeenkomsten en debatten, participatietrajecten en rondetafelgesprekken. Daarnaast adviseert Bart door het hele land overheden over participatie en democratie en verzorgt hij regelmatig trainingen in gespreksleiding. Bart is initiatiefnemer en voorzitter van de Stichting Burgertop Amsterdam en was eerder o.a. hoofdredacteur van Ruimtevolk, Debatcoördinator Beroepsvereniging BNSP en Lid adviesraad ‘Burgerbetrokkenheid en Participatie’ in Amsterdam.

Ik dacht dat burgerinitiatieven en participatiemaatschappij maatschappelijke fenomenen zijn van nu. Beitske en Bart maakt als snel duidelijk dat dit niet het geval. Met gildes en waterschappen zijn eeuwen geleden al maatschappelijke organisaties opgericht met een gemeenschappelijk doel waar mensen zich bij konden aansluiten. In onze complexe samenleving weten mensen zich opnieuw te organiseren, nu rond een bepaald thema, een bepaalde locatie of een afgebakend onderwerp. Dat is een positieve ontwikkeling en vergroot de maatschappelijke betrokkenheid. Tegelijk ontstaan hierdoor nu ook veel situaties waarin mensen of partijen tegenover elkaar komen te staan. Eigenbelang versus maatschappelijke noodzaak is bijvoorbeeld snel een issue. Professionele kennis en kunde versus onderzoek van leken en intuïtieve gedachtes voed vaak het wederzijds wantrouwen. Bewust of onbewust lijken politiek en burgers alleen te handelen vanuit een verworven positie. Democratische processen en burgerparticipatie staan derhalve nog veel te veel tegenover elkaar. Beitske en Bart hebben ons geduldige uitgelegd dat deze twee organisatievormen elkaar juist goed aanvullen. Zij werken er beide elke dag hard aan om dat aan anderen duidelijk te maken.

Een bijzonder souper op zaterdag 15 december met zeer speciale gasten: onze eigen families.

Met Catherine, Hugo, Monica, Emile, Samantha, Ynte, Silke, Wopke, Daan (niet op foto), Jason (niet op foto), Joy (niet op foto), Resi en Tom hebben we een onvergetelijke avond gehad samen in restaurant Huson.