2015-11-10Branche zonder vrienden

img

Zo’n 80 ondernemers, bestuurders, (ex)topsporters, wetenschappers en cultuurdragers uit Nederland hebben op persoonlijk titel het platform NL2025 opgericht. De line-up is indrukwekkend. Afgelopen weekend vertelde zij aan de rest van de Nederland hoe zij zich willen inzetten voor een beter toekomst van ons land.

Deze brede maatschappelijke beweging is naar mijn idee een goed initiatief en de keuze voor drie kernterreinen onderwijs, duurzame groei en een vitale samenleving bevalt me. De visieloosheid van politici is schrijnend. De polarisatie rond ieder meningsverschil stagneert elke vooruitgang in ons land. Ik geloof dat een denktank met verstandige mensen die naar elkaar luisteren Nederland verder kan helpen.

Goed netwerk
Hoe wordt zo’n groep mensen samengesteld? Ik stel me zo voor dat de ene CEO de andere belt. Die kent wel weer een vooraanstaand iemand of mailt met een interessant vriendje van een vriend. Een goed netwerk is cruciaal. Bepaalde kennis is belangrijk. Een toffe peer zijn helpt ook. Heb je een combinatie van deze drie elementen dan zit je er zeker bij.

Omzet uit het buitenland
Bij het doornemen van de namenlijst miste ik alleen een stedenbouwkundige of architect. De BNA meldde deze week nog dat de grote Nederlandse bureaus tot wel 30% van hun omzet uit het buitenland halen. Het aantal opdrachten in Nederland loopt terug voor onze topbureaus, de waardering van Nederlandse ontwerpkwaliteiten keldert nog harder.

Brede maatschappelijke beweging
Deze trend is al veel langer gaande. Een eigen ministerie van Ruimtelijke Ordening bestaat al een aantal jaren niet meer. Het Stimuleringsfonds voor Architectuur is getransformeerd tot het Fonds voor Creatieve Industrie. Het Nederland Architectuur Instituut is roemloos opgegaan in Het Nieuwe Instituut. Nu zijn er voor de disciplines stedebouw en architectuur ook geen plaatsen meer in een brede maatschappelijke beweging.

Ingenieurs en aannemers
Er zal toch wel een CEO of de lijst staan van een vermaard Nederlandse ingenieursbureau? Bij het opnieuw scannen van de namenlijst kan ik geen ingenieur vinden. Een aannemer dan? De bouwlobby in Nederland is indrukwekkend. Voor een klein land hebben wij een aantal erg grote aannemers. Na een derde keer doornemen van de lijst ontdek ik echter geen enkel persoon uit de aannemerij.

Samen maken we Nederland
NL2025 ontleent haar vocabulaire aan de bouwwereld. De slogan is “Samen maken we Nederland”, maar voor de rest worden ruimtelijke ontwerpers, ruimtelijke adviseurs en zelf aannemers compleet genegeerd door de denktank. De hele bouwbranche heeft geen vrienden meer. Daar staan wij dan met al onze kennis en kunde over onderwijs, duurzaamheid en stedelijke ontwikkeling. Wij worden niet uitgenodigd op het leuke feestje van iemand anders en wij kunnen bovendien niet goed opschieten met elkaar.

Manier van werken
Binnen de bouwkolom moet we leren om meer van elkaar te houden. Het doel van integraal werken is niet om een nieuwe machtpositie te bemachtigen of om verantwoordelijkheden af te schuiven. De arrogantie moet eruit. Het handelen transparant. Zodat elkaar wat wordt gegund. De cultuurverschillen tussen ontwerpers, adviseurs en aannemers moeten snel worden beslecht en de manier van werken moet nu echt anders. Wij hebben elkaar hard nodig. Nederland gaat ook verder zonder ons.

Blog website De Architect, 10 november 2015.

2015-11-02Souper #69

img

Architecte Rianne Makkink (partner Studio Makking & Bey) en landschapsarchitect Patrick Mc Cabe (partner REDscape) hebben beide een breed oeuvre waarin eigen roots en context centraal staan. In oktober zaten zij bij ons aan tafel in restaurant Huson.

De landschappelijke interventies van Rianne en haar werkboerderij in de Noordoostpolder laten zien dat op een relatief kleine schaal een bijzondere relatie tot stand kan komen tussen mens en omgeving. Patrick werkt in Nederland en in zijn geboorteland Ierland aan stedenbouwkundige en landschappelijke opgaves. Hij vertelt dat de geschiedenis van een plek en het aanwezige erfgoed een vanzelfsprekend onderdeel kunnen worden ook bij relatief grote en abstracte plannen.

Zowel Rianne als Patrick reizen veel. Zij wonen en werken beide op meerdere plekken. Toch weten ze bij elke opdracht opvallend veel intense betrokkenheid te creëren. Dit vraagt ontzetten veel kennis, inlevend vermogen en genegenheid. Al deze kwaliteiten waren duidelijk te herkennen tijdens het aangename souper.

Elke maand nodigen Daan Bakker (Daf-architecten), Jeroen de Willigen (DeZwarteHond), Jasper de Haan (architect) en ik een aantal collegae of interessante mensen uit om samen te eten, te drinken en te discussiëren over ons vak, de stad Rotterdam en aanverwante zaken.

2015-10-06Icoontycoon op celluloid

img

Vastgoedtycoon Donald Trump wordt op dit moment door de media wereldwijd gevolgd. Hij overtreedt alle wetten die gelden in het politieke spel, maar hij komt er steeds mee weg. Dat zijn gedrag authentiek is, kunnen wij opmaken uit ‘You’ve been Trumped’ (Baxter, 2011). In deze film zien wij de Amerikaanse miljardair Donald Trump meedogenloos te werk gaan met als doel een chique golfressort te realiseren in een overweldigend mooi Schots landschap. Trump negeert bij voorkeur de inwoners van Aberdeenshire. Lokale politici neemt hij niet serieus en praten over ecologische belangen vindt hij alleen maar vermoeiend.



De Egyptische vastgoedinvesteerder Samih Sawiris laat zien dat het ook anders kan. Sawiris ontwikkelt een zeer luxe golf- en ski ressort in het Zwitserse gehucht Andermatt. Het nieuwe ressort wordt groter dan het bestaande dorp. Sawaris zien wij de film Andermatt, Global Village (Bieri & Burgauer, 2014) relax en charmant acteren. De Sawiris-clan is nauw verbonden met de Egyptische politieke elite. Terwijl zijn vaderland in brand staat, neemt hij alle tijd om inwoners in perfect (Zwitser) Duits te informeren over zijn plannen en weet hij de mensen goed in te palmen. Revolutie of niet, zaken gaan gewoon door. Alleen wat minder voortvarend.



In Nederland kennen wij maar twee camerageile vastgoedmannen: Rudy Stroink en Eric de Vlieger. In hun hoogtijdagen wezen zij collega ontwikkelaas, aannemers, architecten en ambtenaren op een vermakelijke manier op hun vermeende onkunde. Het vastgoedimperium van beide heren is inmiddels verkruimeld, maar hun rol als vastgoeddeskundige en opiniemaker lijkt alleen maar te groeien. Gevraagd en ongevraagd etaleren ze in diverse media nu hun achterafwijsheid over de vastgoedcrises in Nederland.

Tragische is dat in Nederland met name gesneefde vastgoedmannen publieke bekendheid genieten. De voormalige vastgoedkoning Jan van Vlijmen van Bouwfonds werd pas bekend bij het grote publiek toen een strafrechtelijk onderzoek tegen hem werd gestart. De aanklachten tegen Van Vlijmen c.s. legden de denk- en leefwijzen van de Nederlandse vastgoedwereld op een pijnlijke wijze bloot. Het strafdossier van een paar duizend bladzijden was zo vermakelijk dat het leidde tot populaire boeken, tv-serie en toneelstukken.

Trump en Sawiris regisseren hun eigen leven. De twee docudrama’s geven een unieke inkijk in hun aanpak en laten duidelijk zien wat de consequenties zijn van hun handelwijze voor de aanwezige gemeenschap. Het contrast tussen de vastgoediconen met hun entourage en de lokale bevolking is immens groot. De zacht pratende en goedaardig ogende Sawiris probeert een brug te slaan tussen zijn voorwaarden en de lokale belangen. Trump gaat te werk met grof geschut. Hij daagt mensen continu uit en laat flauwe pesterijen uithalen om omwonenden op stang te jagen. Te gênant voor woorden, maar de moeite waard om te bekijken. The Donald is op dit moment overal. Ook op het AFFR in 2015!


De films You’ve been Trumped en Andermatt, Global Village zijn te zien tijdens het Architectuur Filmfestival Rotterdam, van 7 tot 11 oktober 2015. Ga naar de website voor het volledige programma

Blog website De Architect, 6 oktober 2015.

2015-10-02Souper #68

img

Wij hadden een erg plezierig souper in september met Meta Knol (directeur Museum De lakenhal) en Ninke Happel (architect/ partner Happel Cornelissen Verhoeven Architecten). Meta is opdrachtgever van Ninke voor de verbouwing en uitbreiding van haar museum in Leiden. De opdrachtgever en architect samen aan tafel levert een boeiend gesprek op in restaurant Huson.

Meta heeft zich als directeur intensief bemoeit met de opdrachtformulering. Om een oorspronkelijke oplossingen te krijgen voor het bijzondere museum wilde ze perse ontwerpers een kans bieden die nog niet zoveel ervaring hadden met musea. Ninke zag na het lezen van de tender meteen mogelijkheid. Ze stelde stante pede een ontwerpteam samen. Na enig aandringen en door doortastend te handelen wist ze het Britse architectenbureau Julian Harrap Architects over te halen om mee te doen. Ze haalde de shortlist. Ze won uiteindelijk de tender met een bijzonder ontwerp. Ze versloeg SeARCH.nl, Van Hoogevest Architecten/UN Studio, Architectenbureau K. van Velsen en het Belgische bureau 51N4E. Ninke blij. Meta blij.

Meta heeft zich als opdrachtgever verdiept in het proces van een aanbesteding. Door zelf verantwoording te nemen weet ze dat ze een beter gebouw gaat krijgen. Ninke wordt niet mismoedig van Europese aanbestedingen. Door scherp te zijn en zorgvuldige te lezen ziet ze kansen in plaats van frustraties. Bij oplevering van de nieuwe Lakenhal in 2018 is er een mooi meidenboek geschreven verwacht ik.

2015-09-25Wat ze in China kunnen, kunnen wij ook

img

Wat ze in China kunnen, kunnen wij ook
Burgemeesters in Nederland hebben het boek 'If mayors Ruled the World' van Benjamin Barber op hun nachtkastje liggen. Sommige burgervaders lezen het vast helemaal uit, anderen niet. Allemaal dromen ze van meer macht zodat ze de stad waarin zij als eerste burger acteren, beter en mooier kunnen maken. Barber heeft op uitnodiging van de vier grote steden Nederland bezocht en van zijn boek is nu een Nederlandse vertaling verschenen.

Ik verwacht niet dat Barber’s boek ooit zal worden vertaald in het Mandarijns. Een Chinese burgemeester heeft echt geen tijd om het te lezen. Zij krijgen van het centraal gezag een mandaat om hun stad binnen een termijn van vijf jaar naar hun hand te zetten. Ruimtelijke ordening is een primair middel om de economische doelstellingen te halen en om te tegelijkertijd de stad te verbeteren. De films Double Happiness en The Chinees Mayor laten zien wat dit voor soort steden oplevert.



Kopiëren van steden
In beide films wordt duidelijk dat de burgemeesters haast hebben met het maken van hun stad en het stedelijke leven daarin. Ze hebben daarom geen enkel probleem om fragmenten van bestaande steden te kopiëren of historische stukken stad ongeveer te herstellen. In Double Happiness (Raidel, 2014) wordt met een precisie die beangstigend is de marktplaats met belendende bebouwing van het pittoreske Oostenrijkse dorpje Hallstatt gekopieerd en in China geïmplanteerd in een nieuw te bouwen stad met Oostenrijkse woningen.

Grandeur van de stad
In The Chinees Mayor (Zhou, 2015) voert de burgemeester van Datong een historische reconstructie uit van zijn stad. Hij wil de verdwenen stadsmuur uit de vijfde eeuw herbouwen en daarmee de oude grandeur van de stad herstellen. Voor dit project moet binnen een strook van acht kilometer lang en gemiddeld driehonderd meter breed alle bestaande bebouwing verdwijnen.



Doel heiligt middelen
Met het kopiëren van hun eigen geschiedenis hebben de Chinezen duidelijk moeite. De nieuwe oude muur refereert losjes aan de Ming Dynastie, een periode zo’n duizend jaar na glorietijd in Datong. Hilarische en tragische momenten wisselen elkaar af in de beide films. De gestelde einddoelen in projecten heiligen alle middelen, voortschrijdend inzicht is een onbekend fenomeen en over kosten praten doet men niet.

Reconstructie Paleis Volksvlijt
Het lijkt erop dat, ondanks het enthousiasme voor de theorie van de Amerikaan Barber, de burgemeesters in Nederland het Chinese model laten prefereren. De burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan is een warm pleitbezorger voor de reconstructie het Paleis voor Volksvlijt. Dit voormalige tentoonstellingsgebouw aan het Frederiksplein werd tussen 1859 en 1864 gebouwd naar een ontwerp van de architect Outshoorn. In 1929 werd het gebouw door brand verwoest. Alleen de galerij bleef bewaard. Deze werd in de jaren zestig gesloopt om plaats te maken voor De Nederlandse Bank.

Trauma
De brand en de sloop van de resten van het gebouw is een langzaam groter wordend trauma voor Amsterdam. De Nederlandse Bank dient te verhuizen naar de Zuidas, zodat het zogenaamd lelijkste gebouw van de stad plaats kan maken voor een overweldigende leegte van staal en glas. Het is nog onduidelijk welk functie het nieuwe Paleis voor Volksvlijt krijgt. Dat is blijkbaar voor latere zorg. Wat ze in China kunnen, kunnen wij hier ook.

De films Double Happiness en The Chinees Mayor zijn te zien tijdens het Architectuur Filmfestival Rotterdam, van 7 tot 11 oktober 2015. Ga naar de website voor het volledige programma.

Blog website De Architect, 25 september 2015. [/i]

PREV