Jaap Evert Abrahamse (historicus en senior onderzoeker historische stedenbouw bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) en Sander Lap (Stedenbowkundige & landschapsarchitect) waren onze eerste gasten in 2012. Beiden hebben een spraakmakende cv en zijn expert in oude en nieuwe stedenbouw. Jaap Evert is schrijver van het prachtige boek De grote uitleg van Amsterdam. Stadsontwikkeling in de zeventiende eeuw. Sander heeft een ontwerpbureau waarmee hij proactief opdrachten vergaart en uitvoert. Wij hebben geprobeerd te definiëren wat de meerwaarde van stedenbouw zou kunnen zijn voor steden en dorpen in Nederland. Wij zijn er nog niet uit, maar de dialoog was goed.

Meer inzicht krijgen over stedenbouw gaat goed samen met een goed uitzicht over de stad. De Euromast is hier ideaal voor. Maar de combinatie uitzicht en goed eten gaat helmaal niet goed samen. Ze doen hun best, maar de gerechten en de wijn waren teleurstellend. Gaan wij niet meer doen.

Elke maand nodigen Daan Bakker (Daf-architecten), Jeroen de Willigen (DeZwarteHond), Jasper de Haan (architect) en ik een aantal collegae of interessante mensen uit om samen te eten, te drinken en te discussiëren over ons vak, de stad Rotterdam en aanverwante zaken.

De gezamenlijke kandidatuur van België en Nederland om het wereldkampioenschap voetbal binnen te halen werd na de verloren WK-finale in Zuid-Afrika met veel zelfverzekerdheid gepresenteerd aan de FIFA. Het EK- voetbal in de lage landen was immers succesvol verlopen in 2000 en als vicewereldkampioen voetbal dachten een goede kans te maken om het zelf eens een WK-toernooi te organiseren. Het mocht niet zo zijn. Traditie, kennis en een elftal van (oud)stervoetballers hebben geen indruk gemaakt op de selectiecommissie. Het vele male grotere Rusland en vele male kleinere Qatar werden in december 2010 gewaardeerd voor hun aanpak en visie. Zij organiseren het WK in respectievelijk 2018 en 2022.

Met studenten van de Rotterdamse Academie van Bouwkunst hebben wij een ontwerpendonderzoek gedaan naar de mogelijkheden van De Kuip. Het stadion uit 1937 is dringend aan vervangen toe of aan een rigoureuze opknapbeurt. Het mogelijke WK vormde een goede aanleiding om een nieuw stadion te ontwikkelen. Dit nieuwe stadion aan de Maas voor zo’n 80.000 toeschouwers maakt het oude stadion overbodig. Om één enkel stadion te exploiteren is al een hele klus, twee grote stadions naast elkaar rendabel krijgen is onmogelijk. Dat is niet zo moeilijk te begrijpen, maar niemand die dit hardop durft uit te spreken. Met de naamstelling van het virtuele nieuwe stadion beginnen de problemen al. Het nieuwe stadion werd in het begin De Nieuwe Kuip genoemd, maar als snel wordt de naam Het Nieuwe Stadion gehanteerd om de sentimenten enigszins te beteugelen. Men wil ook om geen enkele manier de suggestie wekken dat men af wil van de oude Kuip.

De twee stadions staan in het ontwikkelingsgebied Stadionpark. In de plannen die voor het WK ontwikkeld zijn voor dit gebied staat De Kuip ongemakkelijk naast Het Nieuwe Stadion. Ergens verscholen tussen woon-en kantoorgebouwen en tussen het station en Het Nieuwe Stadion staat een onbruikbaar gebouw. Het programma voor het oude stadion is onduidelijk en ruimtelijk voegt het gebouw niets toe in het gebied. Het gebouw staat erbij als een ingewikkeld relikwie uit het verleden. De gemeente stelt een beslissing over een nieuw stadion keer op keer uit. De grootste partijen zijn niet tegen een nieuw stadion, maar sluiten verbouwing of herontwikkeling van De Kuip ook niet uit. De discussie wordt gegijzeld door verlangens naar het verleden en angst voor een onzekere toekomst. Voetbaltempel De Kuip doet veel mensen huiveren.

Kuipvrees is een bekende voetbalkwaal in Nederlandse voetbalwereld. Zwabberende benen, knikkende knieën en chaos in het hoofd zijn de symptomen. De term is oorspronkelijk bedacht voor voetballers die mislukten in dienst van Feyenoord. Zij bezweken zodra ze het imposante stadion betraden en konden hun verwachtingen niet waarmaken. De term is ook van toepassing op bezoekende clubs die elders goed presteren, maar in De Kuip te veel onder de indruk zijn van het imponerende stadion en de ambiance. Maar Kuipvrees is een ongemak dat tegenwoordig ook is te herkenen is bij plannenmakers van Stadionpark, belanghebbenden in het gebied en de politiek.

De voetbalwereld is op alle fronten verzakelijkt, maar bij een oud stadion gaat sentiment weer de boventoon voeren en weet niemand hier echt mee om te gaan. De kandidatuur van Qatar is in dezen wel interessant. Zij verbouwen twee stadions en bouwen drie nieuwe stadions voor het WK. De altijd aanwezige zon in het oliestaatje zorgt voor een probleem en is tegelijk de oplossing. Door de ondragelijke hitte dienen de stadions gekoeld te worden. De energie die hiervoor nodig is wordt opgewekt door zonne-energie. Naast deze uitdaging worden de stadions ook nog eens gedemonteerd na het WK en geschonken aan landen waar wel een voetbaltraditie is, maar geen geld voor goede voorzieningen. Deze twee uitgangspunten staan gerant voor een nieuwe aanpak en originele ontwerpen. De stadions zijn bij oplevering state of the art, maar worden na een paar weken verwijderd en verplaats. Geen last hebben van traditie werkt bevrijdend.

Tijdens het staatbezoek aan Qatar in maart 2011 benadrukte minister Verhagen tijdens een rondetafelgesprek tussen vertegenwoordigers van het Nederlandse en Qatarse bedrijfsleven dat wij als voetballand veel te bieden. Naast leveren van voetbaltrainers zijn wij als natie in staat land te winnen uit zee voor WK-faciliteiten, innovatieve stadions bouwen, verlichting te installeren en gras voor de velden leveren. “Nederland kan alles leveren behalve de wereldcup zelf” sprak de minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie opgetogen. Dit is enigszins tragisch. Qatar heeft ons verslagen met veel innovatieve en originele ontwerpen en heeft gekozen voor een paar goede ontwerpers die raad weten met oude en nieuwe stadions. Wellicht was The HollandBelgium Bid beter geweest als er gebruikt was gemaakt van de aanwezige architectonische en stedenbouwkundige ontwerpers in ons eigen land en er originele ontwerpoplossingen waren verzonnen voor onze eigen stadions en de gebieden eromheen. Als wij onze kennis en kunde in het buitenland willen vermarkten, moeten wij dan niet eerst in eigen land het goede voorbeeld geven?

(i.s.m Dennis Kaspori)
(beeld: fotovlieger.nl)